Embargo’s zijn veel journalisten een doorn in het oog. Ze staan haaks op het journalistieke adagium nieuws zo snel mogelijk te brengen. Is een embargo in de steeds snellere, digitale wereld nog houdbaar?

Journalisten zitten niet te wachten op embargo’s, tenzij ze er exclusiviteit mee verkrijgen. In principe gaan de stekels echter overeind. Op het Binnenhof vinden journalisten het niet voor niets voor al jaren het leukste spelletje om – delen van – de miljoenennota eerder te brengen via een andere bron dan de RVD, waardoor het legitiem wordt het embargo te schenden. Dit jaar kreeg de pers niets eerder, alleen Kamerleden kregen vooraf een ‘beveiligde’ USB-stick. De belangrijkste cijfers lekten toch weer uit. Ditmaal had NOS Nieuws de primeur. Een ander voorbeeld: het nieuws dat de Duitse uitgever Axel Springer en The New York Times samen drie miljoen euro gaan investeren in de Nederlandse website Blendle (webkiosk van steeds meer kranten en tijdschriften) werd om 22.00 uur vrijgegeven. Hierdoor kon het gebeuren dat enkele uren na het bekend worden van deze opmerkelijke deal Blendle zelf nog geen artikel hierover kon produceren, ook niet onder de knop ‘Realtime’. Social media ontploften, maar de printedities van de nieuwsmedia waren nog niet klaar. Blendle moest geduldig wachten.

Lees verder →

Turkse paradox Meer vrijheid van meningsuiting, minder persvrijheid

Begin januari werden in Turkije twee Nederlandse journalisten gearresteerd. Ook correspondenten uit andere landen worden door de regering Erdogan het leven zuur gemaakt. Kunnen buitenlandse correspondenten hun werk nog wel doen?

Turkije-correspondent Frederike Geerdink (Independent, NTR Radio, Het Parool, Groene Amsterdammer) krijgt op 6 januari onverwacht bezoek van acht gewapende agenten van de Turkse antiterrorisme-eenheid. Ze doorzoeken haar huis in de Koerdische hoofdstad Diyarbakir en Geerdink moet mee naar het politiebureau. De aanklacht luidt: ‘het maken van propaganda voor een terroristische organisatie’ Na een paar uur wordt ze vrijgelaten omdat, zo blijkt later, minister Bert Koenders druk heeft uitgeoefend. De zware aanklacht – gebaseerd op de even schimmige als rekkelijke terrorismewetgeving – is sinds 1995 niet meer van stal gehaald bij een buitenlandse journalist. Het onderzoek naar haar loopt, maar Geerdink trekt zich er weinig van aan. ‘Natuurlijk was mijn arrestatie intimiderend, maar ik ben niet bang. Het is niet slim dat ze mij zo in de kijker spelen. “Kom maar op”, denk ik. Ik voel me beschermd door de Nederlandse regering en ik weet dat ik niets strafbaars doe.’ De Turkse regering denkt anders over dat laatste. Een journalist die een foto op twitter zet van iemand met een Koerdische vlag kan een beschuldiging van terroristische propaganda tegemoet zien. ‘Mijn Turkse en Koerdische collega’s worden hiervoor vastgezet.’ Het is ‘volstrekt willekeurig’ wie ze op welke gronden aanhouden, is Geerdinks’ ervaring. ‘Ik interviewde recent een Koerdische leider met een vlag in zijn hand, en ik schrijf kritische opinies op de onafhankelijke Turkse site Diken.com.tr. Maar of dat de reden is dat ik ben gearresteerd weet ik niet.’ Geerdink blijft werken zoals voor de arrestatie. Ze is alleen iets voorzichtiger geworden met twitteren over waar ze zich bevindt. ‘Ik meld niet meer dat ik een interview heb in de theetuin.’

Lees verder →

In tegenstelling tot de Verenigde Staten wordt er in ons land nog flink onderhandeld tussen voorlichters en journalisten over publicatie van interviews. In politiek Den Haag lijkt het poldermodel zijn intrede te hebben gedaan.

Opvallend dat naast een hoop voor de hand liggende organisaties ook enkele nieuwsmedia zich de afgelopen dagen veroordelend uitlieten over de inmiddels beruchte woorden van Geert Wilders over Marokkanen, op de verkiezingsavond in Den Haag.

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL Nieuws schreef  in een blog op de site van RTL Nieuws namens de hoofdredactie te kunnen melden dat ‘het ongeclausuleerde “minder Marokkanen” niet deugt. Op de schaal van fout zit je hier zo fout dat dat in onze democratische rechtsstaat niet ongezegd mag blijven.’
In een hoofdredactioneel commentaar schreef Sjors Fröhlich van BNR Nieuwsradio op de site van BNR er begrip voor te hebben dat Wilders met Hitler wordt vergeleken.

Tot je dienst allemaal. Maar hoe sympathiek ook, het is niet aan een journalistieke organisatie hier stelling in te nemen. Het vertroebelt de discussie, met het gevaar dat het als een boemerang terug komt.
We mogen niet vergeten dat tijdens de Fortuyn-revolte de media het verwijt kregen dat ze stelling namen of Fortuyn negeerden. Met groot electoraal gewin voor Fortuyn als gevolg en een forse deuk in het imago van de pers. Journalisten waren vanaf dat moment verdacht. Redacteur Mark Kranenburg (NRC Handelsblad) voelde zich zelfs genoodzaakt uit een praatgroep van de Wiardi Beckmanstichting te stappen om iedere schijn van partijdigheid te vermijden. Het heeft veel ‘voxpopjes’ en journalistieke zelfreflectie gekost om het beeld van partijdigheid dat de journalistiek aankleefde af te schudden. Het is jammer dat Fröhlich en Klein zo kort van memorie zijn en met hun emotionele veroordeling opnieuw het spook van partijdige media van stal halen. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Veel interessanter is het dat Wilders zijn uitspraken over Marokkanen baseert op cijfers uit het Jaarraport Integratie (2012) van het Sociaal en Cultureel Planbureau, adviesorgaan van de regering. Want wie haalt het in zijn hoofd om onderzoek naar criminaliteit uit te splitsen naar etniciteit? De journalistiek kan dat onderzoeken en ondertussen alle voors en tegens over Wilders’ uitspraken voor het voetlicht brengen. Maar zelf stelling nemen is geen heilzame weg, zo blijkt uit het verleden. Laat Geert zijn eigen – politieke – graf maar graven.

Dit artikel is vanaf 22 maart 2014 te lezen op de opiniepagina van de Volkskrant

Hoogleraar sociale psychologie (UvA) Gerben van Kleef veegde op de opiniepagina van de Volkskrant schaamteloos zijn straatje van de sociale psychologie schoon door de media mede de schuld te geven van de weergaloze fraude die zijn collega Stapel pleegde. Maar media mogen een zekere betrouwbaarheid van wetenschappelijke publicaties verwachten.

‘Slodderwetenschap’ en ‘broddeljournalistiek’ gaan ongelofelijk lekker samen in één zin. Maar in het licht van de flutstudies van Diederik Stapel zijn het volstrekt onvergelijkbare grootheden.

Stapel zelf – en dat siert hem – komt daar nu in ieder geval ruiterlijk voor uit en maakt in zijn gratis te downloaden boek een uitgebreid mea culpa. Van Kleef echter verwijt de media dat Stapels ‘flutstudies’ aanvankelijk maar al te graag door de media werden gebracht in pakkende soundbites en mooie oneliners. Lees verder →