Journalistiek en Mediaorganisatie

Kabinet wikt, publieke omroep beschikt

Blog Sander Dekker is de zoveelste staatssecretaris die zijn plannen met de publieke omroep ernstig moest bijstellen. Een hardnekkige erfenis van de verzuiling, waardoor de omroepen nog altijd lijntjes hebben met de gelijkstemde broeders en zusters in politiek Den Haag.
Sander Dekker (VVD) koos op 13 oktober 2014 nog vol bravoure voor het oude Veronica-zendschip om zijn kabinetsplannen te presenteren. Stond dit schip van de voormalige zenderpiraat – die de strijd aanging met de publieke omroep – niet bij uitstek symbool voor de verandering die het publieke bestel moest ondergaan? Deze liberaal ging een hakbijl zetten in het vermolmde omroepbestel, was de vermetele boodschap.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Frank.news

Door te ontzuilen, en door voor het eerst in de geschiedenis van de publieke omroep het idee van een brede omroep (met programma’s voor alle geledingen) los te laten. O ja, en amusement kon beter door de commerciële omroepen worden gebracht die toch al zo veel last hadden van scheve concurrentie, redeneerde Dekker. Verder moest de NPO de baas worden, en de omroepverenigingen een soort productiehuizen met ieder een specifiek gedachtegoed dat ze via pitches aan de man moesten brengen. Een helder plan, vonden aanvankelijk veel politici. Zij zagen in dat het bestel een stevige reorganisatie nodig had, helemaal nadat Powned en WNL onder Dekkers’ voorganger Ronald Plasterk (‘ome Roon’ dixit Rutger Castricum) tot het bestel waren toegetreden. Er heerste een sfeer dat de heilige huisjes van de publieke omroep maar eens moesten worden neergehaald. Niet in het minst door de PVV die bij monde van Martin Bosma gehakt maakte van de publieke omroep en de handen op elkaar kreeg voor forse bezuinigingen. De tijd leek rijp voor ingrijpende veranderingen.

Hoe kan het dat Sander Dekker anderhalf jaar later met een zwaar uitgeklede Mediawet achterblijft dat niet eens meer de geest ademt van zijn bedoelingen? Van de crux van zijn voorstel – de beoogde versterking van de macht van de NPO – is na behandeling in de Tweede en Eerste Kamer weinig meer over. De koepel wordt verplicht met de bestaande publieke omroepen te onderhandelen en mag geen afspraken maken met externe producenten – waardoor de facto een gedwongen winkelnering ontstaat. Dekker moet toch amusement toestaan en heeft het voortbestaan van een aantal levensbeschouwelijke programma’s moeten toezeggen om de steun van de kleine christelijke partijen te krijgen. Tot slot sneuvelde de benoemingsbevoegdheid van het Rijk bij de NPO

Al decennia lang willen de omroepbestuurders eigenlijk alleen een zak met geld van Den Haag, en verder liever geen bemoeienis

Er is één troost voor Sander Dekker; hij is niet de enige bewindspersoon die stukliep op het Hilversumse bastion dat taaie tentakels heeft tot diep in Den Haag. Al decennia lang willen de omroepbestuurders eigenlijk alleen een zak met geld van Den Haag, en verder liever geen bemoeienis. Dekkers’ voorgangers Rick van der Ploeg (1998-2002), LPF’er Cees van de Laan (2002-2003) en Ronald Plasterk (2007-2010) probeerden het niet eens, of liepen met een boog om Hilversum heen nadat ze een enkele verandering hadden gepoogd door te voeren maar nooit succes oogstten. Een bijzondere uitzondering was Medy van der Laan (2003-2006), die zo mogelijk nog ambitieuzer plannen had dan Dekker. Zij kwam een heel eind en kreeg de coalitiepartijen onder Balkenende II zover dat ze instemden met het weghalen van macht bij de omroepen ten gunste van de raad van bestuur. Omroepverenigingen zouden in ruil daarvoor het alleenrecht krijgen op het uitzenden van opiniërende programma’s, waardoor de NPS kon worden opgeheven. Het stuitte op veel verzet bij omroepverenigingen en programmamakers. De kans was bijzonder klein geweest dat haar plannen zouden worden aangenomen, maar ze kreeg niet eens de tijd om het te bewijzen omdat Balkenende II voortijdig viel.

Het middel dat Hilversum hiervoor gebruikt is een cocktail van mediamacht en banden met Den Haag

Sander Dekker lijkt te naïef geweest in zijn plannen met de publieke omroep. Hilversum heeft ruim tachtig jaar ervaring in omgang met de Haagse macht en ziet staatssecretarissen als passanten die vooral niet in de weg moeten lopen. Toen omroepbaas Jan Slagter (MAX) bij Jinek zei: ‘Het wordt hier Noord-Korea als deze wet wordt ingevoerd’, had Dekker kunnen weten dat Hilversum zich klaarmaakte voor de strijd en al haar – politieke – middelen zou aanwenden om zijn nieuwe Mediawet af te sabelen of zodanig af te zwakken dat er weinig meer van over zou blijven. Het middel dat Hilversum hiervoor gebruikt is een cocktail van mediamacht en banden met Den Haag. Nogal wat politici bekleden bestuurlijke functies bij de publieke omroep. D66-er Gerrit-Jan Wolffensperger was voorzitter van de raad van bestuur van de Publieke Omroep en Rogier van Boxtel (ook D66) voorzitter van de NPS. Oud-CDA-Kamerlid Jan de Vries is lid van de Raad van Toezicht van de NOS, oud-staatssecretaris Jack de Vries (defensie, tevens voormalig spindoctor van CDA-er Balkenende) is voorzitter van de regionale omroepen en oud-CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel was voorzitter van de raad van toezicht van de NTR. Oud-politicus Ed Nijpels (weliswaar VVD, maar van meet af aan fel gekant tegen Dekkers wetsvoorstel) is voorzitter van AvroTros.

Wie de bijl zet aan de wortel van het nog altijd verzuilde bestel krijgt te maken met de werkelijke macht achter de publieke omroep, de politieke macht

In dit doolhof van door elkaar lopende politieke- en omroepbelangen moet een bewindspersoon van goede huize komen wil het werkelijk de macht van Hilversum breken om zijn eigen wil op te leggen. Dat had Dekker moeten beseffen toen hij zijn plannen ontvouwde op het Veronica-schip. Wie de bijl zet aan de wortel van het nog altijd verzuilde bestel krijgt te maken met de werkelijke macht achter de publieke omroep, de politieke macht.

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


vier × 4 =